DieuTiet.comĐiều Tiết
Tác động tới gia đình và hộ kinh doanh

Giá thức ăn chăn nuôi tăng: hộ nuôi heo tính lại lứa nuôi và chính sách nào chạm tới

Hộ nuôi heo tính lại giá thành mỗi ki-lô-gam heo hơi khi cám tăng giá, hiểu vì sao thức ăn chăn nuôi phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu và nhà nước quản lý ra sao.

Pig farmer pouring feed from a sack into a trough in a clean small barn in the Southeast region, pigs crowding, side view, soft light through ventilation slats

Thức ăn chăn nuôi là khoản chi lớn nhất khi nuôi heo thịt, thường hơn một nửa giá thành, nên mỗi lần giá cám tăng là giá thành mỗi ki-lô-gam heo hơi tăng gần như ngay lập tức. Trong khi đó giá heo hơi đi theo chu kỳ đàn và dịch bệnh, không theo giá cám, nên hộ nuôi phải tính lại từng lứa: con số quyết định là hệ số chuyển hoá thức ăn và giá cám bình quân của lứa.

Phía nhà nước, thức ăn chăn nuôi được quản lý qua chất lượng (theo Luật Chăn nuôi), kê khai và niêm yết giá, cùng chính sách thuế với nguyên liệu nhập khẩu như ngô, khô đậu tương. Các công cụ này giảm rủi ro hàng kém chất lượng và giúp minh bạch giá, không giữ được giá cám khi giá nguyên liệu thế giới lên. Bài này đi qua phép tính một lứa của một hộ ở Đồng Nai và những chỗ hộ nuôi tự chủ động được. Các số là ví dụ.

Tính giá thành một ki-lô-gam heo hơi

Ví dụ một hộ nuôi năm mươi con heo thịt, mỗi lứa khoảng bốn tháng. Các số là ví dụ số tròn, chỉ để thấy cách tính.

  1. Tính lượng cám cho cả lứa: mỗi con tăng từ khoảng hai mươi lên một trăm ki-lô-gam, tức tăng tám mươi ki-lô-gam. Với hệ số chuyển hoá thức ăn khoảng hai phẩy bảy (cần hai phẩy bảy ki-lô-gam cám cho một ki-lô-gam tăng trọng), mỗi con ăn khoảng hai trăm mười sáu ki-lô-gam cám.
  2. Nhân với giá cám bình quân của lứa, ví dụ mười hai nghìn đồng mỗi ki-lô-gam: tiền cám mỗi con khoảng hai triệu sáu trăm nghìn đồng.
  3. Cộng giá con giống, thuốc thú y và vắc xin, điện nước, khấu hao chuồng, lãi vay, ví dụ tổng khoảng hai triệu đồng mỗi con.
  4. Tổng chi mỗi con khoảng bốn triệu sáu trăm nghìn đồng; chia cho một trăm ki-lô-gam xuất chuồng ra khoảng bốn mươi sáu nghìn đồng mỗi ki-lô-gam heo hơi.
  5. Thử lại với giá cám tăng mười phần trăm (mười ba nghìn hai trăm đồng): tiền cám mỗi con tăng khoảng hai trăm sáu mươi nghìn, giá thành lên khoảng bốn mươi tám nghìn năm trăm đồng mỗi ki-lô-gam.

Phép tính cho thấy cám tăng mười phần trăm làm giá thành tăng khoảng năm đến sáu phần trăm. Nếu giá heo hơi lúc xuất chuồng chỉ quanh mức giá thành, lứa đó có thể hoà hoặc lỗ dù trước đó tính là có lãi.

Hệ số chuyển hoá thức ăn: con số đáng giá nhất của hộ nuôi

Giá cám hộ nuôi không quyết được, nhưng hệ số chuyển hoá thức ăn thì có. Bảng ví dụ dưới đây giữ giá cám mười hai nghìn đồng và đổi hệ số.

Hệ số chuyển hoá (ví dụ)Cám cho tám mươi ki-lô-gam tăng trọngTiền cám mỗi conChênh so với hệ số 2,7
2,5200 kg2,4 triệu đồngbớt khoảng 190 nghìn đồng
2,7216 kgkhoảng 2,6 triệu đồngmốc so sánh
3,0240 kg2,88 triệu đồngthêm khoảng 290 nghìn đồng

Chênh lệch giữa chuồng nuôi tốt và chuồng nuôi kém có thể ngang với một lần giá cám tăng mười phần trăm. Hệ số phụ thuộc giống, chuồng trại thông thoáng, máng ăn không rơi vãi, nước sạch, phòng bệnh tốt. Đây là chỗ hộ nuôi có thể bù lại phần giá cám tăng mà không cần chờ ai.

Muốn biết hệ số của chuồng mình, chỉ cần hai thứ: tổng lượng cám đã mua cho lứa (trừ tồn kho cuối lứa) và tổng trọng lượng tăng thêm (cân lúc xuất trừ cân lúc nhập, cộng cả heo chết loại). Chia hai số cho nhau là ra. Hộ nào làm phép tính này ba lứa liên tiếp thường thấy ngay lứa nào có vấn đề.

Vì sao giá cám tăng theo giá thế giới

Nguyên liệu chính phần lớn nhập khẩu. Ngô, khô đậu tương, một số loại phụ gia là thành phần chính của thức ăn hỗn hợp, và một phần lớn lượng dùng trong nước được nhập khẩu. Giá thế giới, cước tàu biển và tỷ giá đều đi vào giá cám.

Độ trễ theo tồn kho. Nhà máy thức ăn mua nguyên liệu trước vài tháng, nên giá cám thường phản ánh giá nguyên liệu của một thời gian trước. Giá thế giới đã giảm mà giá cám chưa giảm có thể do nhà máy còn tồn kho nguyên liệu giá cao.

Đại lý có chiết khấu và nợ gối đầu. Hộ nuôi mua chịu ở đại lý thường trả giá cao hơn mua tiền mặt. Khoản này ít khi nằm trên bảng giá nhưng nằm trong giá cám bình quân thực trả.

Cám đậm đặc và cám hỗn hợp khác nhau. Hộ tự phối trộn từ cám đậm đặc với ngô, cám gạo địa phương chịu ảnh hưởng khác hộ dùng cám hỗn hợp hoàn chỉnh; tính lại phải theo đúng công thức của nhà mình.

Nhà nước quản lý thức ăn chăn nuôi ở những đâu

Ở mức nguyên tắc, Luật Chăn nuôi quy định thức ăn chăn nuôi thương mại phải đáp ứng tiêu chuẩn công bố và quy chuẩn kỹ thuật, có nhãn đủ thông tin; cơ sở sản xuất phải đủ điều kiện. Cơ quan chuyên ngành nông nghiệp và quản lý thị trường kiểm tra chất lượng, xử lý hàng kém chất lượng, chất cấm trong chăn nuôi. Đây là phần tác động trực tiếp nhất tới hộ nuôi, vì cám kém chất lượng làm hệ số chuyển hoá xấu đi, thiệt hại lớn hơn cả một lần tăng giá.

Về giá, thức ăn chăn nuôi thuộc nhóm hàng doanh nghiệp tự định giá, có nghĩa vụ niêm yết và, với những mặt hàng thuộc diện kê khai theo quy định hiện hành, phải kê khai giá với cơ quan có thẩm quyền. Khi giá tăng mạnh, các cơ quan quản lý thường yêu cầu rà soát, kiểm tra việc kê khai để tránh tăng giá bất hợp lý. Danh mục hàng kê khai bạn tra quy định hiện hành của Bộ Tài chính.

Về thuế, nhiều nguyên liệu thức ăn chăn nuôi nhập khẩu được áp mức thuế nhập khẩu thấp hoặc ưu đãi theo các hiệp định thương mại, nhằm giảm chi phí cho ngành chăn nuôi. Mức cụ thể của từng mặt hàng thay đổi theo biểu thuế, bạn tra văn bản hiện hành. Các tranh luận phổ biến xoay quanh việc cân đối giữa hạ chi phí cho người chăn nuôi và khuyến khích trồng ngô, đậu tương trong nước.

Hộ nuôi làm gì khi cám tăng

Những việc sau đây hộ nuôi chủ động được, sắp theo mức tác động thường gặp.

  • Ghi chép lượng cám từng lứa và cân heo lúc nhập, lúc xuất để tính hệ số chuyển hoá thật của chuồng mình; không có số này thì không biết mình đang nuôi tốt hay kém.
  • Giảm rơi vãi: kiểm tra máng ăn, chiều cao máng, tránh cám bị ẩm mốc trong kho.
  • Giữ chuồng thông thoáng, nước uống sạch và đủ, tiêm phòng đúng lịch; heo bệnh ăn nhiều mà chậm lớn.
  • So giá mua tiền mặt và mua chịu ở đại lý; nếu có vốn, mua tiền mặt có thể giảm đáng kể giá cám bình quân.
  • Tham gia tổ hợp tác để mua chung cám với số lượng lớn, đàm phán chiết khấu.
  • Cân nhắc quy mô đàn mỗi lứa theo khả năng chịu lỗ của gia đình, không tăng đàn chỉ vì giá heo hơi đang cao.

Không cần đổi hãng cám liên tục để tìm giá rẻ; đổi cám đột ngột có thể làm heo chậm ăn vài ngày, mất lợi thế giá. Nếu đổi, nên đổi từ từ và theo dõi hệ số qua cả lứa.

Trước khi tin một bản tin giá cám, giá heo

Giá cám tăng bao nhiêu đồng mỗi ki-lô-gam, áp từ khi nào? Phần trăm tăng của giá cám nhân với tỷ trọng tiền cám trong giá thành mới ra mức tăng giá thành của bạn.

Giá heo hơi tin nói là ở vùng nào? Giá heo hơi giữa các vùng có thể lệch nhau đáng kể; so với giá thương lái thật sự trả ở chỗ bạn.

Có tin dịch bệnh kèm theo không? Dịch bệnh làm giá heo hơi biến động mạnh hơn nhiều so với giá cám; khi có dịch, an toàn đàn quan trọng hơn mọi phép tính giá.

Tin có phải dự báo của ai đó không? Dự báo giá heo hơi trên mạng thường không có căn cứ. Quyết định nuôi dựa trên giá thành của chính mình và khả năng chịu lỗ, không dựa trên lời đồn giá sắp lên.

Chính sách được nhắc tới đã có hiệu lực chưa? Tin về giảm thuế nguyên liệu hay hỗ trợ người chăn nuôi có khi chỉ là đề xuất hoặc dự thảo. Chỉ văn bản đã ban hành, có ngày hiệu lực, mới tác động tới giá cám bạn mua.

Một lứa lỗ: đọc nguyên nhân trước khi trách giá cám

Khi một lứa lỗ, phản xạ tự nhiên là đổ cho giá cám, vì đó là tin hay xuất hiện nhất. Nhưng tách nguyên nhân ra mới biết lứa sau sửa ở đâu. Lấy lại ví dụ hộ ở Đồng Nai: giá thành dự tính bốn mươi sáu nghìn đồng mỗi ki-lô-gam, lứa vừa rồi thực tế lên khoảng năm mươi mốt nghìn rưỡi. Phần chênh năm nghìn rưỡi tới từ đâu?

Thứ nhất là giá cám: nếu giá cám bình quân của lứa cao hơn dự tính mười phần trăm, phần này giải thích được khoảng hai nghìn sáu trăm đồng. Thứ hai là hệ số chuyển hoá: nếu hệ số lứa này là ba thay vì hai phẩy bảy, thêm khoảng hai nghìn chín trăm đồng nữa. Hai yếu tố cộng lại đã gần bằng phần chênh. Nếu chỉ nhìn giá cám, hộ nuôi bỏ qua một nửa nguyên nhân nằm ngay trong chuồng mình.

Thứ ba là heo chết, heo còi phải bán rẻ: mỗi con hao hụt làm chi phí của cả đàn chia cho ít ki-lô-gam hơn. Thứ tư là thời gian nuôi kéo dài vì chậm lớn, kéo theo thêm tiền điện, lãi vay. Ghi chép đơn giản mỗi lứa với bốn dòng này (giá cám bình quân, hệ số, hao hụt, số ngày nuôi) là đủ để lần sau biết ngay lứa lỗ vì thị trường hay vì cách nuôi.

Câu hỏi thường gặp

Thức ăn chiếm bao nhiêu trong giá thành nuôi heo?

Thức ăn thường là khoản lớn nhất, hơn một nửa giá thành nuôi heo thịt, tuỳ giống, quy mô và cách nuôi. Bạn nên tự tính với số liệu cám và cân heo của chính lứa nuôi để có con số đúng.

Hệ số chuyển hoá thức ăn là gì?

Là số ki-lô-gam thức ăn cần để heo tăng một ki-lô-gam trọng lượng. Hệ số càng thấp thì càng tốn ít cám, và đây là chỉ số hộ nuôi cải thiện được qua giống, chuồng trại, phòng bệnh và cách cho ăn.

Vì sao giá thế giới giảm mà giá cám chưa giảm?

Nhà máy thường mua nguyên liệu trước vài tháng nên giá cám phản ánh giá nguyên liệu của thời gian trước. Ngoài ra còn tỷ giá, cước tàu và chi phí khác, nên giá cám có độ trễ so với giá thế giới.

Nhà nước có kiểm soát giá thức ăn chăn nuôi không?

Doanh nghiệp tự định giá, có nghĩa vụ niêm yết và kê khai giá theo quy định hiện hành. Khi giá tăng bất thường, cơ quan quản lý có thể yêu cầu rà soát, kiểm tra kê khai; nhà nước không ấn định giá cám.

Mua cám chịu ở đại lý có đắt hơn không?

Thường là có, vì đại lý tính chi phí vốn và rủi ro vào giá bán chịu. Nếu có điều kiện, mua tiền mặt hoặc mua chung qua tổ hợp tác giúp giảm giá cám bình quân.

Khi cám tăng có nên giảm đàn không?

Quyết định nên dựa trên giá thành của chính chuồng bạn và khả năng chịu lỗ của gia đình, không dựa trên dự báo giá heo hơi. Giảm đàn quá mức rồi tái đàn khi giá lên thường chịu chi phí con giống cao.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138