DieuTiet.comĐiều Tiết
Giá điện, giá nước

Phí nước thải trên hoá đơn nước là gì: phí môi trường hay giá dịch vụ thoát nước

Khoản thu nước thải trên hoá đơn tiền nước là phí bảo vệ môi trường hay giá dịch vụ thoát nước, ai quyết định, tính thế nào, tiền đi đâu và chỗ hay hiểu nhầm.

Municipal workers in reflective vests lifting a drainage grate on a rainy Da Nang street at dawn, seen from behind, puddles reflecting streetlights, wide angle

Khoản thu liên quan tới nước thải đi kèm hoá đơn tiền nước có thể là phí bảo vệ môi trường đối với nước thải, nộp vào ngân sách theo pháp luật về phí, hoặc là giá dịch vụ thoát nước và xử lý nước thải, trả cho đơn vị vận hành hệ thống thoát nước; tên gọi và cách tính tuỳ địa phương. Cả hai đều dựa trên một ý: ai thải nước bẩn ra môi trường thì góp phần chi phí thu gom, xử lý.

Hai khoản này thường được tính theo lượng nước sạch bạn dùng, hoặc theo tỷ lệ phần trăm trên tiền nước, vì lượng nước thải của hộ gia đình gần bằng lượng nước cấp vào. Theo nguyên tắc chung, ở nơi đã thu giá dịch vụ thoát nước thì không thu trùng phí cho cùng lượng nước thải, nhưng chi tiết áp dụng theo quyết định của từng tỉnh. Văn bản gốc bạn tra trên cổng thông tin của Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và của ủy ban nhân dân tỉnh.

Phí bảo vệ môi trường và giá dịch vụ thoát nước khác nhau thế nào

Hai khoản cùng nằm trên hoá đơn nước nhưng bản chất pháp lý khác nhau. Bảng dưới so sánh ở mức nguyên tắc.

Tiêu chíPhí bảo vệ môi trường đối với nước thảiGiá dịch vụ thoát nước, xử lý nước thải
Bản chấtKhoản phí theo pháp luật về phí và lệ phíGiá trả cho một dịch vụ cụ thể
Ai được hưởngNộp ngân sách, một phần để lại cho đơn vị thu theo quy địnhĐơn vị vận hành hệ thống thoát nước, xử lý nước thải
Ai quyết mứcMức, cách tính theo nghị định về phí và quy định của tỉnhỦy ban nhân dân tỉnh quyết định theo phương án giá
Cách thu thường gặpThu kèm hoá đơn nước, theo tỷ lệ trên tiền nướcThu kèm hoá đơn nước, theo khối nước hoặc tỷ lệ
Thường thấy ởNơi chưa có hoặc chưa thu giá dịch vụ thoát nướcĐô thị có hệ thống thoát nước, nhà máy xử lý tập trung

Với người dân, cả hai đều làm hoá đơn nước tăng lên một khoản. Khác biệt nằm ở chỗ tiền đi đâu và ai chịu trách nhiệm về chất lượng dịch vụ: trả giá dịch vụ thì đơn vị vận hành phải bảo đảm thoát nước, xử lý nước thải theo hợp đồng và quy chuẩn.

Vì sao nước thải được thu tiền: nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả

Nước thải sinh hoạt chứa chất hữu cơ, dầu mỡ, chất tẩy rửa. Đổ thẳng ra kênh rạch, nó làm nước đen, bốc mùi, chết cá, và người chịu thiệt là cả cộng đồng ở hạ nguồn chứ không phải người thải. Kinh tế học gọi đây là ngoại ứng tiêu cực: chi phí thật của việc thải không hiện ra trong giá mà người thải phải trả.

Thu phí hay giá dịch vụ thoát nước là cách nhà nước đưa một phần chi phí đó trở lại người thải, theo nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả. Số tiền thu được dùng để duy tu cống, nạo vét, xây và vận hành nhà máy xử lý. Với hộ gia đình, mức thu hiện nay thường chưa đủ bù toàn bộ chi phí xử lý, phần còn lại vẫn từ ngân sách.

Tranh luận phổ biến là mức thu bao nhiêu thì vừa: thu thấp thì không đủ tiền vận hành nhà máy xử lý, nước thải vẫn ra sông; thu cao thì thêm gánh cho hộ thu nhập thấp, nhất là ở nơi người dân chưa thấy dịch vụ thoát nước được cải thiện. Vì vậy nhiều tỉnh tăng theo lộ trình, gắn với việc đưa công trình xử lý vào vận hành.

Ví dụ một quán cà phê ở Đà Nẵng đọc hoá đơn nước

Giả định quán cà phê của anh Khoa ở Đà Nẵng dùng nước nhiều cho pha chế, rửa ly và lau sàn. Hoá đơn nước hằng tháng có ba phần: tiền nước theo giá nhóm kinh doanh dịch vụ, thuế giá trị gia tăng, và một khoản liên quan tới nước thải. Anh Khoa trước đây nghĩ khoản cuối là phí tự đặt của đơn vị cấp nước, định khiếu nại.

Khi đọc kỹ, anh thấy khoản đó được tính theo tỷ lệ trên tiền nước và ghi rõ tên gọi trên hoá đơn. Tra quyết định của thành phố, anh hiểu đây là khoản thu theo quy định, áp cho mọi khách hàng dùng nước trong khu vực có hệ thống thoát nước. Vì tính theo tiền nước, quán dùng nhiều nước thì khoản này cũng tăng theo, và giá nhóm kinh doanh cao nên khoản thu tính theo tỷ lệ cũng cao hơn hộ gia đình.

Điều anh Khoa làm được sau đó không phải là khiếu nại, mà là giảm lượng nước: sửa vòi rò rỉ, dùng chậu ngâm ly thay xả vòi liên tục, gom nước rửa để lau sàn. Mỗi khối nước tiết kiệm giảm cùng lúc tiền nước, thuế và khoản nước thải. Đây đúng là hành vi mà cơ chế thu theo lượng nước muốn khuyến khích.

Những trường hợp đặc biệt hay được hỏi

Dùng nước giếng tự khai thác. Hộ không dùng nước máy vẫn thải nước ra môi trường. Quy định về phí có cách tính riêng cho trường hợp tự khai thác nước, thường dựa trên số người hoặc lượng nước ước tính, và có những trường hợp được miễn. Chi tiết theo nghị định về phí và quy định của tỉnh.

Vùng nông thôn chưa có hệ thống thoát nước. Nhiều nơi nông thôn thuộc diện miễn hoặc áp cách tính khác cho nước thải sinh hoạt. Bạn nên xem quyết định của tỉnh thay vì suy từ hoá đơn của người quen ở thành phố.

Cơ sở sản xuất thải nước công nghiệp. Nước thải công nghiệp tính phí theo cách khác, dựa trên lưu lượng và thành phần chất ô nhiễm, nặng hơn nhiều so với nước thải sinh hoạt. Đây là mảng riêng, không gộp chung với hoá đơn hộ gia đình.

Hộ nghèo, hộ ở vùng khó khăn. Một số địa phương có chính sách miễn hoặc giảm cho hộ nghèo, hộ ở vùng chưa có dịch vụ thoát nước thật sự. Nếu nhà bạn thuộc diện chính sách, hãy hỏi chính quyền cấp xã hoặc đơn vị cấp nước xem có được áp dụng không, kèm giấy tờ xác nhận.

Nhà trọ, chung cư. Khoản nước thải thường đi theo hoá đơn nước của đồng hồ tổng. Chủ trọ, ban quản lý chia lại cho từng phòng, từng căn nên tính đúng tỷ lệ, không cộng thêm tuỳ ý.

Ai được lợi, ai chịu chi phí khi tăng thu nước thải

Người được lợi rõ nhất là cộng đồng sống quanh kênh rạch, sông hồ trong đô thị: nước bớt đen, bớt mùi, ít ngập úng khi cống được nạo vét đều. Người làm nghề nuôi trồng thuỷ sản, du lịch ở hạ nguồn cũng hưởng lợi khi nước sông sạch hơn. Đây là những lợi ích khó quy ra tiền trên hoá đơn từng nhà, nên thường bị đánh giá thấp khi bàn về mức thu.

Người chịu chi phí trực tiếp là mọi hộ, mọi cơ sở dùng nước máy, theo tỷ lệ lượng nước. Hộ thu nhập thấp cảm thấy rõ nhất vì tiền nước chiếm phần lớn hơn trong chi tiêu. Cơ sở kinh doanh dùng nhiều nước như quán ăn, tiệm giặt, tiệm rửa xe chịu khoản lớn hơn và thường đưa một phần vào giá dịch vụ.

Về phía nhà nước, nguồn thu này giảm bớt gánh nặng ngân sách cho công trình thoát nước, nhưng đi kèm trách nhiệm giải trình: người dân trả tiền thì có quyền hỏi tiền đó đã làm được gì. Tranh luận phổ biến vì vậy không chỉ ở mức thu mà ở sự minh bạch, như công bố công trình nào được duy tu, nhà máy xử lý nào đã vận hành, khối lượng nước thải xử lý được bao nhiêu.

Tự kiểm khoản nước thải trên hoá đơn nhà mình

Mấy bước sau giúp bạn biết khoản thu nước thải có đúng không mà không cần nhờ ai.

  1. Đọc tên khoản thu trên hoá đơn: là phí bảo vệ môi trường hay giá dịch vụ thoát nước, xử lý nước thải.
  2. Xem cách tính ghi trên hoá đơn: theo tỷ lệ phần trăm trên tiền nước hay theo số khối.
  3. Tìm quyết định của ủy ban nhân dân tỉnh về khoản thu đó, đối chiếu mức và đối tượng áp dụng.
  4. Kiểm xem hoá đơn có thu cả hai khoản cho cùng lượng nước không; nếu có, hỏi đơn vị cấp nước căn cứ.
  5. Với nhà trọ, chung cư, hỏi chủ nhà hoặc ban quản lý cách chia khoản này cho từng phòng.
  6. Nếu cần phản ánh, gửi qua kênh chăm sóc khách hàng chính thức của đơn vị cấp nước kèm hoá đơn.

Phần lớn thắc mắc được giải quyết ở bước ba: khi đã có quyết định của tỉnh trong tay, bạn biết khoản thu đúng hay sai, và không phải đoán theo lời kể của người khác.

Chỗ hay hiểu nhầm khi đọc tin về phí nước thải

Tin tăng phí hay áp giá dịch vụ thoát nước thường gây phản ứng mạnh. Mấy điểm dưới đây giúp đọc tin bình tĩnh hơn.

  • Tin về giá dịch vụ thoát nước của một thành phố không áp cho tỉnh khác; mỗi tỉnh quyết định riêng.
  • Một khoản mới xuất hiện trên hoá đơn có thể là khoản thay thế cho phí cũ, không phải thu thêm chồng lên.
  • Mức tính theo tỷ lệ trên tiền nước nghĩa là khi giá nước tăng, khoản này tự tăng theo dù tỷ lệ không đổi.
  • Nhóm kinh doanh dịch vụ thường chịu khoản cao hơn vì giá nước nền cao hơn.
  • Dự thảo của sở chuyên ngành chưa phải quyết định của ủy ban nhân dân tỉnh.

Khi thấy hoá đơn nước tăng, tách riêng phần tăng do lượng nước, do giá nước và do khoản nước thải. Ba nguyên nhân này cần ba cách phản ứng khác nhau.

Tăng do lượng nước thì xem lại thói quen và rò rỉ; tăng do giá nước thì đọc quyết định giá của tỉnh; tăng do khoản nước thải thì kiểm tên gọi, cách tính và căn cứ trên hoá đơn.

Câu hỏi thường gặp

Phí nước thải trên hoá đơn nước là gì?

Là khoản thu để góp phần chi phí thu gom, xử lý nước thải sinh hoạt. Tuỳ địa phương, nó là phí bảo vệ môi trường đối với nước thải nộp ngân sách, hoặc giá dịch vụ thoát nước và xử lý nước thải trả cho đơn vị vận hành.

Phí bảo vệ môi trường và giá dịch vụ thoát nước có thu cùng lúc không?

Theo nguyên tắc chung, không thu trùng hai khoản cho cùng một lượng nước thải. Nơi đã thu giá dịch vụ thoát nước thì thường không thu phí bảo vệ môi trường đối với nước thải sinh hoạt. Chi tiết theo quyết định của tỉnh.

Khoản nước thải được tính như thế nào?

Thường tính theo tỷ lệ phần trăm trên tiền nước sạch hoặc theo số khối nước tiêu thụ, vì lượng nước thải của hộ gia đình gần bằng lượng nước dùng. Mức cụ thể do quy định về phí và quyết định của ủy ban nhân dân tỉnh.

Dùng nước giếng có phải nộp phí nước thải không?

Quy định về phí có cách tính riêng cho hộ tự khai thác nước và có những trường hợp được miễn, nhất là ở nông thôn. Bạn xem nghị định về phí bảo vệ môi trường đối với nước thải và quy định của tỉnh nơi mình ở.

Tiền phí nước thải được dùng vào việc gì?

Phí nộp ngân sách được dùng cho công tác bảo vệ môi trường theo quy định; giá dịch vụ thoát nước trả cho đơn vị vận hành để duy tu cống, nạo vét và vận hành nhà máy xử lý. Thường số thu từ hộ gia đình chưa đủ bù toàn bộ chi phí.

Làm sao giảm khoản nước thải trên hoá đơn?

Vì khoản này tính theo lượng nước hoặc tiền nước, cách duy nhất hợp lệ là dùng ít nước hơn: sửa rò rỉ, tái sử dụng nước rửa để lau dọn, dùng thiết bị tiết kiệm nước. Mỗi khối tiết kiệm giảm cùng lúc tiền nước và khoản nước thải.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138